Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանի ապագան

[Margaryan]

Ваэ Саркисян: Власти Армении превратили Самцхе-Джавахк-Цалка в «коммерческий товар»


На вопросы ARMENIA Today отвечает Ваэ Саркисян – председатель (атенапет) студенческого союза Никол Агбалян АРФДашнакцутюн

Г-н Саркисян, в каком положении находится армянское население Самцхе-Джавахка-Цалки? Какие проблемы в этом армянском регионе требуют сегодня скорейшего решения?


Сразу отмечу, что армянство региона Самцхе-Джавахк-Цалка находится в чрезвычайно плачевном положении во всех отношениях. Если посмотреть на ежедневные очереди армян региона, которые с заявлениями и соответствующими документами на получение паспортов в руках стоят во дворе паспортного управления в Ереване (очереди стали возникать после принятия в Армении закона о двойном гражданстве), то станет понятно, какая беда обрушилась на регион Самцхе-Джавахк-Цалка. Если учесть то обстоятельство, что в Грузии нет института двойного гражданства и то (на это неоднократно указывали грузинские законодатели и государственные чиновники), что, в случае выявления в Грузии граждан с двойным гражданством, они будут лишены не только грузинского гражданства, но смогут находиться в Грузии только в определенном статусе (установленном законодательством Грузии), то можно заключить, что через некоторое время в регионе Самцхе-Джавахк-Цалка наступит «демографическая зима». Естественно, что Грузия не потерпит существования региона Самцхе-Джавахк-Цалка, населенного гражданами Армении: начнется процесс по созданию законодательных и других препятствий для пребывания этих граждан в собственных местах проживания, что чревато взрывоопасными последствиями. Таким образом, можно констатировать, что на глазах правителей Армении, считающихся «национальными», целый народ, проживающий на своей земле, лишается родины.



Первостепенной задачей является удержать армян Самцхе-Джавахка-Цалки на своей родине. Для этого, в первую очередь, нужно решить вопросы, содержащие в себе политический подтекст, из которых, в основном, вытекают все остальные проблемы. Вместе с тем, то, что мы сегодня имеем, - результат неорганизованности, а также действий прошлых и нынешних властей Республики Армения, во многих случаях являющихся самоцелью и не содержащих концептуальных элементов. Политические проблемы, созданные Грузией и сталкивающиеся со слабым сопротивлением армянской среды, сегодня, подобно раковым метастазам, распространяются, содержат в себе социально-экономические, национально-религиозные, культурные, молодежные и множество других проблем.


В последнее время грузинская сторона предпринимает активные шаги по присвоению армянской церкви Сурб Норашен в Тбилиси. Чем, на Ваш взгляд, обусловлена политика Грузии, проводимая по отношению к армянскому народу и Армении?

Подобную политику нельзя рассматривать поверхностно: любой народ на том или ином этапе своего формирования в культурном и этническом смысле в состоянии просто поглотить другие этнические группы и их культурные ценности. В качестве такой мишени Грузия избрала армян и армянскую культуру и пытается осуществить это, используя государственно-административную машину, обращаясь к другим насильственным методам. В 1921 г. при поддержке органов Коммунистической партии того времени на нынешней юридической территории была создана Грузия, теперь очередь за созданием грузинской нации и грузинской культуры. Если у нас на этой территории не будет организованного, наделенного мощным потенциалом национального самосознания армянства, то подобных «жертв» среди армянской этнической группы и культурных ценностей в Грузии будет еще много.



Каковой в данном контексте должна быть политика Армении по отношению к региону Самцхе-Джавахк-Цалка, а также к самой Грузии?



Нужно использовать все средства для организации армян на их родине – в Самцхе-Джавахке-Цалке, а также грузинских армян, проживающих в других губерниях. Организовать так, чтобы они за своей спиной чувствовали существование национального государства и смогли достойно жить в Грузии. Наличие, по разным данным, около 400.000 армян в этой стране, из которых 150.000 – компактно проживающих в регионе Самцхе-Джавахк-Цалка, является серьезным козырем в руках Республики Армения для того, чтобы стать фактором в этой стране. А таким фактором может стать только консолидированное и организованное армянство. Более того, армянство может стать тем залогом безопасности, благодаря которому мы беспрепятственно, безопасно, без давления и предварительных условий с грузинской стороны сможем «свободно передвигаться» по территории Грузии, что является мечтой правителей-бизнесменов Армении. А на практике все происходит наоборот: под угрозой оказания давления на армянскую общину, Грузия постоянно выступает в роли диктующей стороны.



Недавно экс-кандидат в президенты Армении Ваан Ованнисян заявил, что действующий в Абхазии армянский батальон им. Баграмяна – позор для армянской нации, и что армянское население Ахалкалака – это потомки беженцев-армян, спасшихся от Геноцида, осуществленного в Турции. Как Вы прокомментируете это заявление?



Я знаком с этим заявлением Ваана Ованнисяна. Отмечу, что создание любого батальона или другого военного соединения для защиты армян в физическом, духовном или другом плане оправдано и исходит из необходимости, возникающей в определенный момент. Батальон «М. Баграмян» был создан для защиты армянского населения от агрессии и варварства грузин. Сегодня он также пользуется большой славой и для нас может считаться символом борьбы. Этим батальоном стоит гордиться еще и потому, что его бойцы стали ярким примером патриотизма, они защищали армян, держа в руках трехцветный армянский флаг, в отличие от армян, проживающих в других регионах Грузии.



Естественно, все это иначе воспринимается в Грузии, и, следуя примеру последней, некоторые антинациональные и дискредитированные личности, считающиеся грузинскими армянами, наподобие Вана Байбурда, неподобающим образом высказывались в адрес батальона «М. Баграмян». Короче говоря, я не могу согласиться с вышеуказанным заявлением Ваана Ованнисяна относительно этого батальона. Что касается второй части заявления, то мне непонятна сама постановка вопроса о том, являются армяне Самцхе-Джавахка-Цалки коренным населением или же пришлым. О том, что местное армянство региона является автохтонным и что эти земли являются армянскими историческими землями, свидетельствуют не только многочисленные исторические факты и историко-архитектурные памятники, имеющие многовековое прошлое, но и многие грузинские и зарубежные источники. Сдача Турции исторических армянских провинций Ахалцха и Ахалкалак, согласно Батумскому договору от 4 июня 1918 г., министр иностранных дел Австро-Венгрии Буриани счел потерей именно для Армении. По этому же поводу с протестом, направленным в адрес турецкой делегации, выступил представитель Германии Лософф… Факты можно приводить бесконечно. Армяне Самцхе-Джавахка-Цалки не то, что прибыли в регион после Геноцида армян, а подверглись геноциду со стороны турок и грузин на этой самой территории в 1918 г., в результате чего из 80.000 армянского населения провинции того времени 50.000 погибли.



Как Вы считаете, почему политические и общественные силы Армении занимают пассивную позицию в отношении проблем армян Самцхе-Джавахка-Цалки?



Это отношение, прежде всего, обусловлено бездарной работой властей Армении: результатом этой работы является также то обстоятельство, что армянство Самцхе-Джавахка, оказавшееся в нынешнем положении, зачастую является настоящей «головной болью» для властей, и единственная уловка для «избавления» от этой головной боли – это применение безответственного выражения «идите, интегрируйтесь». Власти, находящиеся в зависимости от экономических кланов и сформированные из их представителей, ничего положительного не могли принести Самцхе-Джавахку-Цалке. Вместо этого они, спекулируя проблемами региона, в ходе нескольких последних избирательных процессов в Армении сумели «организовать» армянство Самцхе-Джавахка-Цалки, как это не покажется удивительным, в… Армении. В январе 1990 года в Ереване был создан благотворительный земляческий союз «Джавахк», чтобы вдали сильнее чувствовать тоску по родине – Самцхе-Джавахку-Цалке и горевать по поводу ее потери. «Джавахк» в статусе общественной организации по сей день в буквальном смысле слова проедает денежные суммы, получаемые из разных источников, в том числе от правительства Армении. Отметим, что только в 2008 году на «благотворительность» в Самцхе-Джавахке-Цалке правительство Армении выделило 200 млн. драмов. Ясно, что эта сумма не будет использована для развития региона Самцхе-Джавахк-Цалка: предоставление вышеуказанной суммы подобной организации – яркое тому доказательство. Это могут засвидетельствовать 99,9% армян Самцхе-Джавахка-Цалки. В 1999 году на базе земляческого союза «Джавахк» была создана уже политическая организация – партия «Могучая Родина», чьи бесцельные и направляемые властями Армении шаги продолжают искажать и дискредитировать в Армении проблему Самцхе-Джавахка-Цалки. А созданная совсем недавно, уже по распоряжению властей Армении, программа-структура – «Единство грузинских армян» преследует несколько целей. Во-первых, пробудить среди почти нескольких сот тысяч грузинских армян (согласно неофициальным данным) воспоминания о том, что они некогда «эмигрировали» из Грузии или Самцхе-Джавахка, и, упирая на это, постоянно агитировать их отдавать свои голоса за «соответствующего» кандидата. Во-вторых, искусственно, притворно, а также на основе «вечной армяно-грузинской дружбы» «поднимать» в Армении вопросы региона, создав в Армении и Самцхе-Джавахке-Цалке образ «национальной и сердобольной» власти. В-третьих, выступая в Армении и других местах в роли деятелей, «обеспокоенных» и «занимающихся» проблемами Самцхе-Джавахка-Цалки и заполняя этот «пробел», путем государственных, административных, «воровских», финансовых и других средств не допустить вмешательства заинтересованных и действительно обеспокоенных этой проблемой людей (организации) в вопросы Самцхе-Джавахка-Цалки. Нет нужды напоминать, что все это согласовано также с властями Грузии: строительство колонии в Ниноцминдском районе представителями общественной организации «Единство грузинских армян», а также присутствие различных сил Грузии на собраниях этой организации – яркое тому доказательство. Так что слепое стремление родных властей не потерять собственные кресла и видение событий на расстоянии ограды собственного дома сегодня становятся причиной потери нашей исторической родины и проживающих на ней армян.



Более того, регион Самцхе-Джавахк-Цалка во многом благодаря прошлым и нынешним властям Республики Армения превратился в «коммерческий товар», от «продажи» которого они желают получить от Грузии по возможности максимальную выгоду для себя лично и для собственного бизнеса.

[Margaryan]

Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանի ապագան միասնականության մեջ է
Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանը ապագա ունի միայն ինքնակազմակերպվելու և որպես մեկ ամբողջական սուբյեկտ հանդես գալու դեպքում

Վահե Սարգսյան

Վերջին շրջանում գնալով խորանում են Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանի հիմնախնդիրները, միաժամանակ գնալով ավելի են շատանում այդ հիմնախնդիրների վերաբերյալ արծարծվող հարցադրումները: Դրանք արվում են և հայաստանյան ու վրաստանյան, և միջազգային կազմակերպությունների ու տարբեր երկրների ներկայացուցիչների, վերջիններիս կողմից հանդես եկող հասարակական -քաղաքական կազմակերպությունների, ոչ կառավարական կազմակերպությունների, քաղաքական կուսակցությունների, տարբեր միությունների, գիտական հաստատությունների, որոշ ակադեմիական շրջանակների, ի վերջո` առանձին անձանց ու քաղաքական-հասարակական գործիչների կողմից: Պարզ է` վերոնշյալ հարցում յուրաքանչյուր կողմ հանդես է գալիս իր շահերից ելնելով: Այստեղ կարևորվում է այն հանգամանքը, թե կողմերից յուրաքանչյուրի տեսակետներն ու արված քայլերը որքանով են համընկնում Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանի իրական շահերին: Իսկ այդպիսի «համընկնում», դժբախտաբար, ոչ միշտ է տեղի ունենում: Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանի այսօրվա անորոշ կարգավիճակն ու վերջինիս շուրջ ստեղծված կացությունը ապացույցն են այն իրողության, որ տարածաշրջանի ճակատագիրը տնօրինել են շահագրգիռ այնպիսի կողմեր, որոնք հանդես չեն եկել վերջինիս իրական շահերից բխող քայլերով:



Ներկա վերլուծության մեջ փորձել ենք մեջտեղ բերել Հայաստանի Հանրապետության կուսակցությունների դիրքորոշումը Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանի հարցում, կուսակցություններ, որոնք գործելով, իսկ դրանցից շատերը հիմնադրվելով Հայոց նորանկախ Հանրապետության վերջին տարիների ընթացքում, պետք է որ իրենց ուշադրության կենտրոնում պահեին այնպիսի խնդիր, ինչպիսին Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանի հարցն է: Քանի որ այն, բացի իր բարոյական կողմից, ունի նաև ռազմաստրատեգիական առումով հսկայական նշանակություն ՀՀ-ի համար, և անհնար է տեսնել ՀՀ-ի` բոլոր առումներով օրինաչափ զարգացումը, առանց վերոնշյալ տարածաշրջանի շահերի հետ հաշվի նստելու: Մեր վերլուծության համար հիմք է ծառայել 2007թ. ՀՀ-ում մայիսյան խորհրդարանական ընտրություններից հետո լույս տեսած ««Հայաստանի Հանրապետության կուսակցություններ» տեղեկագիր 2007» հրատարակությունը, որը հրատարակվել է «Քաղաքացիական և Սոցիալական Զարգացման Հիմնադրամի» կողմից` ԵԱՀԿ երևանյան գրասենյակի, ԱՄՆ ՄԶԳ Քաղաքացիական շահերի պաշտպանության աջակցության ծրագրի և ԱՄՆ բնակչության աջակցության շնորհիվ` ԱՄՆ Միջազգային Զարգացման Գործակալության համագործակցության պայմանագրի շրջանակներում:



Տեղեկագիրը ներառում է 2007թ. հունվարի 10-ի դրությամբ ՀՀ Արդարադատության նախարարությունում գրանցված բոլոր 74 կուսակցությունները և 2007թ. փետրվարի 26-ին գրանցված մեկ կուսակցություն:



Մինչ խնդրին անդրադառնալը նշենք մի քանի որոշ կարևոր հանգամանքներ, որոնք մեզ հնարավորություն կտան խնդրի մասին կազմելու ամբողջական պատկերացումներ: Նախ նշենք, որ, ինչպես այդ մասին նշվում է նաև տեղեկագրում, վերջինիս մեջ տեղ գտած համապատասխան տեղեկատվական նյութերը մշակվել են ՔՍԶՀ-ի կողմից կազմված հարցաթերթիկին կուսակցությունների կողմից տրված պատասխանների և նրանց պաշտոնական հրապարակային փաստաթղթերում ներառված հիմնադրույթների համադրման հիման վրա: Կուսակցություններին ներկայացված վերոնշյալ հարցաթերթիկում «ներառված հարցերը կազմվել են հաշվի առնելով կուսակցությունների ծրագրերում ներառված հիմնադրույթներն ըստ դրանց կարևորության, ինչպես նաև երկրի զարգացման ներկա հանգրվանին առնչվող մի շարք հրատապ և կարևոր նշանակության հիմնախնդիրներ, որոնց համադրումը հնարավորություն է տալիս տարբերակել կուսակցություններին առանձին հիմնահարցերի վերաբերյալ իրենց ունեցած դիրքորոշումներով» (մեջբերումն արված է ՔՍԶՀ-ի տեղեկագրի 7-րդ էջից, ընդգծումը մերն է – Վ.Ս.):



Նշենք, որ ՔՍԶՀ-ի կազմած վերոնշյալ հարցաթերթիկում 4-րդ կետի` «Կուսակցության ծրագրային հիմնադրույթները և դիրքորոշումները հետևյալ հիմնախնդիրների վերաբերյալ» հարցադրման մեջ առանձին` «լ.» կետով նշված է «Ղարաբաղյան հիմնախնդիր» հարցադրումը, սակայն սրա հետ մեկտեղ բացակայում է Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանի մասին որևիցե հիշատակում: Այստեղ կարևոր է նշել այն մասին, որ հարցաթերթիկը կազմվել է` հաշվի առնելով երկու հանգամանք.



1. Հարցաթերթիկը կազմվել է` ելնելով կուսակցությունների ծրագրերում ներառված հիմնադրույթներն ըստ դրանց կարևորության: Այստեղից կարելի է եզրակացնել, որ ՀՀ կուսակցությունների հիմնական մասը իրենց ծրագրային դրույթներում այնքան էլ կարևորություն չեն տվել Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանին` չնշելով վերջինիս մասին առանձին կետով կամ ծրագրային դրույթով:



2. հարցաթերթիկը կազմվել է` հաշվի առնելով երկրի զարգացման ներկա հանգրվանին առնչվող մի շարք հրատապ և կարևոր նշանակության հիմնախնդիրներ: Այստեղից` երկրորդ եզրակացությունը, որ «երկրի զարգացման ներկա հանգրվանին առնչվող մի շարք հրատապ և կարևոր նշանակության հիմնախնդիրների» մեջ անտեսված է Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանի գործոնը` նաև ՔՍԶՀ-ի կողմից:



Փաստորեն թե ՔՍԶՀ-ի, թե ՀՀ կուսակցությունների կողմից Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանի մասով խնդիրը (եթե այդպիսին առաջադրվել է) արծարծվել է բացառապես Վրաստանի մասին խոսելիս և միայն այդ կետի տակ: Իրենց ծրագրային դրույթներում Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանի մասով առանձին կետով թեմայի արծարծում չունի ոչ մի կուսակցություն:



Ստորև անդրադառնանք խնդրո առարկա թեմայի արծարծմանը բոլոր` 75 կուսակցությունների մասով: Որքան էլ զարմանալի կարող է թվալ` իրենց քաղաքական կուսակցություն համարող ինը կուսակցություններ հիշատակում չունեն ոչ միայն Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանի, այլև` Վրաստան հարևանի մասին ընդհանրապես: Դրանցից կարելի է նշել այնպիսի «երևելիներին», ինչպիսիք են օրինակ` Ժողովրդական Կուսակցությունը (ԺԿ), Հայաստանի Ժողովրդական Կուսակցությունը (ՀԺԿ), Միավորված Աշխատանքային Կուսակցությունը (ՄԱԿ) և այլն:



ՀՀ 75 կուսակցություններից 18-ի մոտ բացի իրավաբանական հասցեից, հիմնադրման թվականից ու կուսակցության նախագահի անուն ազգանունից, բացակայում են որևէ այլ տեղեկություններ կամ ծրագրային դրույթներ: Այդ 18 կուսակցություններից 11-ին ՔՍԶՀ-ի կողմից ընդհանրապես չի հաջողվել գտնել (դրանց մասին տեղեկությունները ստացվել են ՀՀ Արդարադատության նախարարությունից), իսկ մնացած 7-ը չեն մասնակցել հարցմանը` չտրամադրելով որևէ տեղեկություն (դրանց մասին տեղեկությունները ևս ստացվել են ՀՀ Արդարադատության նախարարությունից): Վերոնշյալների թվում հարցմանը չեն մասնակցել նաև Հայաստանի Ռամկավար Ազատական Կուսակցությունը (ՀՌԱԿ), Հայաստանի Սոցիալ-Դեմոկրատ Հնչակյան Կուսակցությունը (ՀՍԴՀԿ) և այլն:



Հետաքրքիր է առանձին կերպով անդրադառնալ Վրաստանի և այդ համատեքստում` Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանի նկատմամբ այն կուսակցությունների դիրքորոշումներին, որոնք 2007թ. մայիսի 12-ի ընտրություններին հաղթահարել են սահմանված հինգ տոկոսային շեմը և մտել ՀՀ Խորհրդարան: Սրանք փաստորեն այն կուսակցություններն են, որոնք առավելաբար շահել են ընտրողների վստահությունը, տարել իրենց հետևից մասսաներին: Վերջիններիս ներկայացուցիչների միջոցով է մեծամասամբ ձևավորված, վերջապես, Հայաստանի Հանրապետության ներկա գործադիր իշխանությունը:



2007թ. մայիսի 12-ի ընտրությունների միջոցով ՀՀ Խորհրդարան են մտել հինգ կուսակցություններ: Դրանցից առավելագույն քվե ստացած կուսակցությունը ներկայումս իշխող Հայաստանի Հանրապետական կուսակցությունն է: Վերջինիս պաշտպանեց նաև ՀՀ-ում ձևավորված «Վիրահայերի Միասնություն» հասարակական կազմակերպությունը: ՀՀԿ-ի համամասնական ցուցակով ՀՀ ԱԺ պատգամավոր դարձավ ևս մեկ ներկայացուցիչ` այս անգամ «Հզոր հայրենիք» կուսակցությունից: Տեսնենք, թե ինչպիսի «գրավիչ» ծրագրային դրույթներ ունի ՀՀԿ-ն` Վրաստանի և այդ համատեքստում` Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանի նկատմամբ: «ժ. Վրաստան. ՀՀԿ-ն հայ-վրացական հարաբերությունները գնահատում է որպես Հարավային Կովկասում կայունության պահպանման կարևոր գործոն: Վրաստանի հետ մեր պետության հարաբերությունները բխում են երկու երկրների ռազմավարական շահերից և նպատակաուղղված են տարածաշրջանային ու եվրոպական ինտեգրմանը, տնտեսական, էներգետիկ, տրանսպորտային, ռազմական ոլորտներում կայուն և շարունակական համագործակցության զարգացմանը, այդ ոլորտները կարգավորող օրենսդրական դաշտի բարեփոխմանը» (հարկ ենք համարում ավելացնել, որ ՔՍԶՀ-ի տեղեկագրում այս պատասխանի կողքին բերված է «5» պայմանական ծանոթագրական նշանը, որի բացատրությունը հետևյալն է «Հարցաթերթիկում պատասխանը լրացված է կուսակցության կողմից, սակայն ներառված չէ (բացակայում է) կուսակցության կողմից հրապակված և/կամ Հիմնադրամին տրամադրված կուսակցության համապատասխան պաշտոնական փաստաթղթերում (ծրագիր, կանոնադրություն կամ հրապարակված պաշտոնական այլ փաստաթղթեր): Ինչպես տեսնում ենք, ՀՀ քաղաքական կուսակցությունների մեջ այնպիսի «հսկաներից», ինչպիսին է ՀՀԿ-ն, իր ծրագրային դրույթներում Վրաստանին վերաբերող մասում հիշատակում անգամ չունի Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանի մասին: Հետաքրքիր է, ինչն է դրդել տարածաշրջանի խնդիրն անընդհատ շահարկող վերոնշյալ կազմակերպություններին կամ անհատներին` պաշտպանելու ՀՀԿ-ին:



Երկրորդ կուսակցությունը, որը տեղ գրավեց ՀՀ Խորհրդարանում` դա «Բարգավաճ Հայաստան» նորաստեղծ կուսակցությունն էր: Մեջբերենք կուսակցության ծրագրից Վրաստանին վերաբերող մասը «ժ. Վրաստան. Քաղաքական, տնտեսական, էներգետիկ, տարածաշրջանային անվտանգության, հաղորդակցության ուղիների, հոգևոր-մշակութային, հումանիտար և այլ բնագավառներում անհրաժեշտ է զարգացնել ավանդական, բարիդրացիական փոխշահավետ հարաբերությունները Վրաստանի հետ: Հայ-վրացական հարաբերություններում կարևորում ենք նաև Վրաստանում բնակվող հայերի, մասնավորապես` ջավախահայության անվտանգության և ինքնակառավարման իրավունքների ապահովման, Ջավախքի սոցիալ-տնտեսական, հոգևոր-մշակութային հիմնախնդիրների լուծման հարցում վրացական իշխանությունների առարկայական և ծրագրային մոտեցումները: Այդ համատեքստում, Հայաստանը վրացական իշխանությունների հետ փոխհամաձայնեցված ձևով մշտապես պետք է աջակցի Ջավախքի խնդիրների լուծմանն ուղղված Վրաստանի քայլերին»: Ինչպես տեսնում ենք, ԲՀԿ-ն, համեմատած մյուսների հետ, թեկուզ Վրաստանի համատեքստում, այնուամենայնիվ բավականին «հիշատակություն» ունի խնդրո առարկա տարածաշրջանի մասին:



Այստեղ էլ հարկ ենք համարում հավելել մի շատ կարևոր հանգամանք. տարածաշրջանի մասին բոլոր հիշատակումներում գործածվում է «Ջավախք» տերմինը, և անհասկանալի է, թե այն որ շրջանների վրա է տարածվում: Եթե այն չունի քաղաքական իմաստ և իրականության մեջ տարածվում է միայն Ախալքալաքի և Նինոծմինդայի շրջանների վրա, ապա աններելի է և ոչ բարոյական` խնդրի շրջանակներից դուրս թողնել Սամցխեն (ներկա Ադիգենի, Ախալցխայի և Ասպինձայի շրջանային սակրեբուլոների տարածքները կամ պատմական Ախալցխայի գավառը) և Ծալկան (ներկա Ծալկայի շրջանային սակրեբուլոյի տարածքը կամ պատմական հայկական Թռեղք գավառը): Այս երկու տարածքային միավորները նույն պատմական Ջավախքի (ներկա Ախալքալաքի և Նինոծմինդայի շրջանային սակրեբուլոների տարածքները կամ պատմական հայկական Ախալքալաքի գավառը) ճակատագրով ընթացած պատմական հայկական տարածքներ են, ավելին` տեսնելով վերջիններիս ներկա ժողովրդագրական պատկերը, կարելի է նրանցում տեսնել Ջավախքը` մի քանի տարի անց: Ցայսօր այս պարզունակ խնդիրները հայեցակարգային հողի վրա չդնելու և չքաղաքականացնելու պատճառով Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանի խնդիրը հայտնվել է մի նեխած ճահճում:



Վերադառնալով մեր խնդրին` նշենք հաջորդ կուսակցությունը, որը Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունն է: Նախքան մեզ հետաքրքրող մասին անցնելը, հավելենք, որ ՀՅԴ-ն այս խնդրով ունի իր մայր կառույցի ծրագիրը, որը հաստատվում է չորս տարին մեկ գումարվող ՀՅԴ Ընդհանուր ժողովում: Մեր խնդրից դուրս համարելով տալ ՀՅԴ մայր ծրագրային դրույթները Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանի մասով, կանգ առնենք ՀՅԴ Հայաստանի կազմակերպության ծրագրային դրույթների` Վրաստանին և այդ համատեքստում` Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանին վերաբերող մասի վրա: Վերջինս հետևյալն է. «ժ. Վրաստան. Վրաստանի հետ հարաբերությունները սերտ կապված են Ջավախքի և վիրահայության հիմնախնդիրների հետ: ՀՅԴ-ն կողմ է Վրաստանի տարածքային ամբողջականությանը և նրանում ուժեղ, սեփական ճակատագրի տնօրինման անմիջական դերակատարում ունեցող Ջավախքի գոյությանը: Սա երկուստեք կնպաստի հայ-վրացական հարաբերությունների մերձեցմանը» (ՀՅԴ-ի ծրագրային դրույթների` Վրաստանին վերաբերող մասի վրա նույնպես առկա է «5» պայմանանշանը, որի տակ բերված ծանոթագրությունը մեջբերել ենք ՀՀԿ-ի կետի տակ): ՀՅԴ Հայաստանի կազմակերպության դիրքորոշումը Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանին վերաբերող մասով մոտավորապես նույնն է, ինչ «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությանը:



Նախավերջին կուսակցությունը «Օրինաց երկիրն» է: Վերջինիս ծրագրում խնդրո առարկայի մասին կետը մի խղճուկ տող է. «ժ. Վրաստան. Վրաստանի կայունությունը և ժողովրդավարացումը բխում է մեր երկրի շահերից» («Օրինաց երկրի» ծրագրային դրույթների` Վրաստանին վերաբերող մասի վրա նույնպես առկա է «5» պայմանանշանը, որի տակ բերված ծանոթագրությունը մեջբերել ենք ՀՀԿ-ի կետի տակ):



Հաջորդ և վերջին կուսակցությունը, որը գոյություն ունի ՀՀ Խորհրդարանում, դա «Ժառանգություն» կուսակցությունն է` դարձյալ նորաստեղծ: Վերջինիս խնդրո առարկա թեմային վերաբերող մասը հետևյալն է. «ժ. Վրաստան. Կուսակցությունը գտնում է, որ Վրաստանի հետ անհրաժեշտ է բարիդրացիական մթնոլորտի ստեղծում փոխվստահության հիմքի վրա, տնտեսական համագործակցության տեմպերի փոխանցում նաև քաղաքական ոլորտ: Դա հնարավոր է անել` հատկապես հաշվի առնելով մեր երկու երկրների արտաքին քաղաքական նույն գերակայությունները Եվրամիությանը անդամակցելու ուղղությամբ»: Ինչպես տեսնում ենք` կուսակցությունն անգամ չի պատրաստվում հայ նորօրյա քաղաքական մտքին «ժառանգել» Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանին վերաբերող որևէ մտահոգություն` վերջինիս մասին զլանալով անգամ անել գոնե մի հիշատակում:



Այսպիսին էին ՀՀ Խորհրդարան մտած ՀՀ կուսակցությունների դիրքորոշումները խնդրո առարկա տարածաշրջանի վերաբերյալ, որոնց մասով մեկնաբանությունները թողնում ենք ընթերցողներին, հատկապես` ՀՀ ընտրության իրավունք ունեցող և վերջին մի քանի ընտրություններին «վիրահայ» անվամբ «կնքված» քաղաքացիներին:



ՀՀ քաղաքական կուսակցություններից 32-ի մասին խոսելուց հետո հարկ ենք համարում հպանցիկ անդրադառնալ նաև մնացած 43 կուսակցություններին: Հպանցիկ, որովհետև` ինչպես արդեն վերևում նշեցինք, բոլոր այդ կուսակցությունները Վրաստանի մասով ունեն ոչինչ չասող մեկ-երկու տողանոց հիշատակումներ, որոնք իրարից գրեթե չեն տարբերվում և ունեն համարյա թե նույն բովանդակությունները: Բացառություն են կազմում մի քանիսը, որոնց` Վրաստանին վերաբերող «ժ.» կետի տակ կարելի է գտնել որոշ հետաքրքրական տողեր: Այստեղ էլ հարկ ենք համարում նշելու, որ այդ կուսակցություններն էլ գտվում են բավականին պասսիվ դիրքերում և ՀՀ քաղաքական դաշտում չեն հավակնում դառնալու ազդեցիկ քաղաքական ուժեր: Դրանցից շատերը հայտնի են ավելի շատ իրենց հիմնադիր-ղեկավարներով, քան կուսակցությունների կազմակերպական կառույցներով:



Այդպիսի հետաքրքրական տողեր է պարունակում, օրինակ, «Ազգային ժողովրդավարական կուսակցությունը» (ԱԺԿ) («ժ. Վրաստան. Պետք է Վրաստանի հետ բազմաբնույթ հարաբերություններում մասնավորապես հետամուտ լինել ջավախքահայության քաղաքական, սոցիալական, տնտեսական, կրոնական և կրթամշակութային խնդիրների լուծմանը` առաջնորդվելով եվրաինտեգրացման ուղին բռնած Վրաստանի` եվրոպական և միջազգային այլ կառույցների առջև ստանձնած և ստանձնելիք պարտավորություններով, ինչպիսիք են` հայոց լեզվին տարածաշրջանային լեզվի կարգավիճակի տրամադրումը, իրական տեղական ինքնակառավարումը, մշակութային ժառանգության պահպանումն ու զարգացումը, Վրաստանի ներպետական և քաղաքական կյանքում վրացահայության նկատմամբ ցանկացած խտրականության բացառումը»), «Ազգային միաբանություն» կուսակցությունը (ԱՄԿ) («ժ. Վրաստան. Կուսակցությունը գտնում է, որ Հայաստանը Վրաստանի հետ ունի ուրույն դիրքորոշում այն կապակցությամբ, այնտեղ է գտնվում բազմաշատ հայկական Սփյուռքը` հատկապես Ջավախքում (ընդգծունը մերն է – Վ.Ս.: Կուսակցությունը փաստորեն պատմական հայկական տարածաշրջանի վրա ապրող էթնիկ հայությանն անվանում է «սփյուռք», որը հայ հասարակական մտքի իրականության մեջ «ցինիկ նորարարություն» կարելի է համարել: Հետաքրիր է` կուսակցության ղեկավար և ծնունդով Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանից Ա. Գեղամյանն իրեն «սփյուռքահայ գաղթօջախից ներգաղթած» համարում է, թե ոչ): Անհրաժեշտ է նկատի ունենալ այն իրողությունը, որ հայ-վրացական հարաբերությունների զարգացումը թե աշխարհագրական, թե տնտեսական, և թե այլ ոլորտներում լավ է երկուստեք երկրների համար: Պետք է նաև հաշվի առնել այն փաստը, որ այսօր միջազգային ատյանների տարածաշրջանում գտնվող կենտրոնը համարվում է Թբիլիսին»), (ԱՄԿ-ի ծրագրային դրույթների` Վրաստանին վերաբերող մասի վրա նույնպես առկա է «5» պայմանանշանը, որի տակ բերված ծանոթագրությունը մեջբերել ենք ՀՀԿ-ի կետի տակ), «Հայաստանի Ժողովրդական Ազատական Միություն» կուսակցությունը (ՀԺԱՄ) («ժ. Վրաստան. Վրաստանը Հայաստանի լավագույն բարեկամն է: Կուսակցությունը կարևորում է ջավախահայության սոցիալական պայմանների բարելավումը, կրթության որակի բարձրացումը և ենթակառուցվածքների զարգացումը»), «Հայաստանի Մարքսիստական կուսակցությունը» (ՀՄԿ) («ժ. Վրաստան. Վրաստանի հանդեպ պետք է վարել կոշտ քաղաքականություն, հատկապես անզիջում լինել Ջավախքի հարցում: Պլանավորել ռուս-իրանական ցամաքային և կասպյան նոր նավիգացիոն ենթակառույց` Վրաստանը շրջանցելու և Ռուսաստանի հետ կապվելու համար»), «Ազգային Համաձայնություն» կուսակցությունը (ԱՀԿ) («ժ. Վրաստան. Վրաստանի հետ պետք է շարունակել պահպանել բարիդրացիական հարաբերությունները` չանտեսելով ջավախահայության խնդիրները»), «Միացյալ Ազատական Ազգային կուսակցությունը» (ՄԻԱԿ) («ժ. Վրաստան. Վրաստանի հետ Հայաստանը պետք է ձգտի հաստատել դաշնակցայինին մոտ հարաբերություններ, ինչը հնարավորություն կտա լավագույնս պաշտպանել մեր ազգային շահերն ինչպես տարածաշրջանային գործերում, այնպես էլ Ջավախքի հայապահպանության խնդրի առումով») և այլն:



Կան նաև որոշ «ամպագոռգոռ» անվանում ստացած կուսակցություններ, ինչպիսն է, օրինակ, «Ազգային Անվտանգություն» կուսակցությունը (ԱԱԿ), որի ծրագրային դրույթներում Վրաստանի մասով բերված է մի չարչարկված երկտող. («ժ. Վրաստան. Հայ ու վրաց ժողովուրդների բազմադարյա պատմական ընդհանրությունը կայուն հիմք է հանդիսանում Հայաստանի ու Վրաստանի միջև սերտ ու բարիդրացիական հարաբերությունների համար») որը խոսում է ինչպես կուսակցության անլուրջ լինելու, այնպես էլ հայ քաղաքական դաշտի մեջ մտնել փորձող ուժերի քաղաքական պատրաստվածության ցածր աստիճանի մասին: Նույնպիսի մի «հինգհազարամյա մտքի» կարելի է հանդիպել 120 ամյա «Սոցիալ-Դեմոկրատ Հնչակյան Կուսակցության» (ՍԴՀԿ) ծրագրում. («ժ. Վրաստան. Կուսակցությունը կարևորում է բարիդրացիական հարաբերությունների պահպանումը Վրաստանի հետ»):



Կան նաև որոշ կուսակցություններ (օրինակ` «Պահպանողական կուսակցությունը»), որոնք Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանի մասին «բարձրաձայնում են» հետևյալ կերպ. «ժ. Վրաստան. Հայ դատի շրջանակներում Ջավախքի խնդրի ստեղծումը հայ պետականության համար հղի է անկանխատեսելի հետևանքներով: Կուսակցությունը դա ևս դիտում է բացառապես աշխարհաքաղաքական տեսանկյունից»: Բավականին «հետաքրքիր» ու միաժամանակ անհասկանալի մի «բառակապակցություն» կա «Ազգային Ինքնորոշում Միավորում» կուսակցության (ԱԻՄ) տվյալ կետում. «ժ. Վրաստան. Անհրաժեշտ է հասնել և մերձենալ Վրաստանին»:



Այս ամենի փոխարեն ներքոնշյալ երեք կուսակցությունները հայ քաղաքական դաշտ են ձգտում դուրս գալ իրենց ծրագրային դրույթների «ժ.» կետի տակ ունենալով հետևյալ տողերը. «Ազգային Միասնության Ուխտ» կուսակցություն (ԱՄՈՒ) («ժ. Վրաստան. Ջավախքին ինքնավարություն շնորհելու հորդորներով պետք է ամրապնդել բարիդրացիական հարաբերությունները Վրաստանի հետ»), «Հայաստանի «Հայ-Արիական» կուսակցություն» (ՀՀԱԿ)՝ («ժ. Վրաստան. Վրաստանի հետ ՀՀ-ն պետք է հաստատի բարիդրացիական հարաբերություններ, սակայն պետք չէ ցուցաբերել հատուկ վերաբերմունք: Ուժեղ և միասնական Վրաստանի առկայությունը շահեկան չէ ՀՀ-ի համար, մանավանդ եթե այն հակաթուրքական ճակատում չէ: Անդրկովկասում անհրաժեշտ է, որ դերակատարություն ունենա մեկ պետություն, որին «կփայփայեն» աշխարհի ուժեղները, և դա Հայաստանը պետք է լինի»), «Հայաստանի Մեկ Ազգ» կուսակցություն (ՀՄԱԿ) («ժ. Վրաստան. Ելնելով այն իրողությունից, որ Ջավախքը հայ ազգին պատկանող տարածք է` կուսակցությունը չի ճանաչում Վրաստանի տարածքային ամբողջականությունը»):



Հետաքրքիր է բերել նաև Վրաստանի և այդ համատեքստում նաև` խնդրո առարկա տարածաշրջանի մասով մի կուսակցության մեկևկես տող կազմող տեսակետը, որը ՀՀ-ի անկախացումից մինչ 1998թ. իշխել է ՀՀ-ում, իսկ ներկայումս ամեն գնով փորձում է վերազավթել իր նախկին դիրքերը: Դա «Հայոց Համազգային Շարժում» կուսակցությունն է (ՀՀՇ). «ժ. Վրաստան. Կուսակցությունը գտնում է, որ Վրաստանի հետ անհրաժեշտ է բարիդրացիական հարաբերությունների ամրապնդում»:



Վերջապես հարկ ենք համարում բերելու ծնունդով մեծամասամբ Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանից հանդիսացող քաղաքական գործիչների կողմից 1997թ. հիմնադրված և 1999թ. իր ծրագիրն ընդունած «Հզոր Հայրենիք» կուսակցության ծրագրային դրույթը Վրաստանի մասով. «ժ. Վրաստան. Անհրաժեշտ է համակողմանիորեն խորացնել հայ-վրացական բարիդրացիական հարաբերությունները հնարավոր բոլոր ոլորտներում, որն իրական հնարավորություն է տալիս նաև վրացահայ ստվար համայնքի նկատմամբ ուրույն վերաբերմունքի»: Ինչպես «Ազգային Միաբանություն» կուսակցության պարագայում, այնպես էլ այստեղ Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանը նույնացվում է աշխարհասփյուռ հայության բնակավայրերի հետ` այն տարբերությամբ միայն, որ ԱՄԿ-ի «սփյուռքը» այստեղ «փոխակերպվում է» «համայնքի»: Շուրջ մեկ տասնամյակ է, ինչ «Հզոր Հայրենիք» կուսակցությունը ՀՀ քաղաքական դաշտում գոյություն ունի, և տաս տարի ՀՀ-ում վերջինիս միջոցով կարծես «բարձրաձայնվում է» Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանի մասին, սակայն, ինչպես տեսնում ենք, կուսակցությունն իր ծրագրային դրույթներում (թեկուզ Վրաստանի կետի տակ) անգամ ձևական հիշատակում չունի տարածաշրջանի մասին:



Ավարտելով ՀՀ կուսակցությունների ծրագրային դրույթների` Վրաստանին և այդ շրջանակներում նաև Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանին վերաբերող մասերի վերլուծությունը, նշենք, որ «Հարավային Կովկաս» տարածաշրջանային վերլուծական ամսագրի 2008թ. ապրիլի 7-ի համարում Յուսուպ Բիցաձեի կողմից տպագրվել է Վրաստանի առաջատար քաղաքական կուսակցությունների մասին մի հոդված, որտեղ ներկայացված են Վրաստանի էթնիկ փոքրամասնություններին առնչվող հիմնախնդիրների լուծման վերաբերյալ Վրաստանի առաջատար քաղաքական կուսակցությունների ծրագրային դրույթները և այդ կուսակցությունների ներկայացուցիչների` նույն խնդրի մասին տված հարցազրույցները: Վերոնշյալ հոդվածը արտատպվել է նաև www.bagin.info կայքում, (տես`http://www.bagin.info/default.asp?Lang=_Am&NewsID=1494&SectionID=0&Date=06/19/2008&PagePosition=1 հղումը): Հոդվածագիրն անում է հարցադրում` «Ինչ էին այնուամենայնիվ առաջարկում էթնիկ փոքրամասնություններին մեր առաջատար կուսակցությունները հաղթելու դեպքում» և տալիս պատասխան. «Մենք ծանոթացանք նրանց նախընտրական ծրագրերին և դրանցից և ոչ մեկում` ոչ կառավարական, ոչ ընդդիմադիր ծրագրում, չգտանք ոչ մի էապես կարևոր բան էթնիկ փոքրամասնությունների համար` վրացական հասարակության հետ տարբեր էթնիկ խմբերի մերձեցման անհրաժեշտության վերաբերյալ հայտարարություններից բացի: Յուրաքանչյուր կուսակցություն նշել էր, որ էթնիկ փոքրամասնությունները պետք է իրենց զգան այս երկրի լիարժեք քաղաքացիներ և որ դրա համար անհրաժեշտ է հստակ նախագծերի իրականացում, սակայն, ոչ մի հստակ բան այս նախագծերի մասին ոչ մի ծրագրում մենք այնպես էր չկարողացանք գտնել»:



Առանձնակի նորություններ չի կարելի գտնել նաև վրացական և իշխանական, և ընդդիմադիր հայտնի քաղաքական ուժերի հարցազրույցներում. «Մեր ծրագիրը նպատակաուղղված է վրացական հասարակության մեջ էթնիկ բոլոր խմբերի առավելագույն ինտեգրմանը: Վրաստանը բազմազգ երկիր է, և այս երկրում բնակվող էթնիկ բոլոր փոքրամասնությունների ներկայացուցիչներն այս երկրի մեծ հարստությունն են, հարստություն, որը պետք է պահպանել: Մեր խնդիրը կայանում է նրանում, որ Վրաստանում բնակվող յուրաքանչյուր մարդ իրեն զգա երկրի քաղաքացի, հայրենասեր, իրեն զգա այն մարդը, որը կարող է անել այնպես, որ մեր ընդհանուր երկիրը դառնա առաջատար երկիր: Մենք կանենք ամեն բան, որ առավելագույն չափով ինտեգրենք այս մարդկանց. մենք ունենք քաղաքական պատրաստակամություն, ընդ որում այն մեծ է: Մեր ողջ գործունեությունը ծառայում է մեկ նպատակին` հասկացնել փոքրամասնություններին, որ իրենք հանդիսանում են մեր երկրի լիարժեք քաղաքացիներ: Մենք պետք է սովորենք օգտվել մեր երկրի բազմազանությունից` դա մեր հարստությունն է», – հայտարարել է Դավիթ Բաքրաձեն` «Ազգային շարժման» իշխանական կուսակցական ցուցակում համար 1-ը:



Էթնիկ փոքրամասնությունների խնդիրների լուծման նույն մեթոդներն են առաջարկում վրացական ընդդիմադիր և՛ Հանրապետական, և՛ «Միացյալ ընդդիմություն» կուսակցությունները կամ քաղաքական ուժերը: Պարզապես վերջիններս վրացական քաղաքական դաշտում որոշակի դիվիդենտներ շահելու համար վերոնշյալ խնդիրների լուծման անկարողության մեջ անընդհատ մեղադրում են իշխող կուսակցությանը: «Բոլոր այն նախագծերը, որոնք, անշուշտ, նպաստել են փոքրամասնությունների ինտեգրմանը վրացական հասարակության մեջ, կանգնեցվել և չեղյալ են հայտարարվել իշխանությունների կողմից», - նշում է «Միացյալ ընդդիմության» անդամ Կախա Կուկավան և ավելացնում. «Մենք կարծում ենք, որ այսօր անհրաժեշտ է սկսել այս քաղաքականությունը սկզբից: Մենք ունենք հաղորդակցման հսկայական հիմնախնդիրներ: Բոլորին քաջ հայտնի է, թե ինչպիսի բազմազգ երկիր է Վրաստանը, և այս մարդիկ ինտեգրված չեն վրացական հասարակության մեջ: Իրենք չեն տիրապետում պետական լեզվին, դրա պատճառով պետության և էթնիկ փոքրամասնությունների միջև հաճախ ծագում են խնդիրներ: Ցավոք սրտի, Շևարդնաձեն ոչինչ չէր անում այս ուղղությամբ, սակայն, խնդիրը կայանում է նրանում, որ Սահակաշվիլին ևս ոչ մի բան չի անում այս հարցերը լուծելու համար: Մեր կարծիքով, առաջինը, ինչը պետք է անել, այն է, որ անհրաժեշտ է լուծել կրթության և լեզվի հիմնախնդիրը, սկսել տարածաշրջաններում տնտեսական նախագծերի իրականացումը և ստեղծել համակարգ, որով ղեկավարվելու է պետությունն էթնիկ փոքրամասնությունների հետ իր հարաբերություններում: Ես կարծում եմ, որ լեզվի իմացությունը հնազանդության հիմնական գործոնն է»:



Իսկ Հանրապետական կուսակցության առաջնորդներից Թինա Խիդաշելին իր հերթին նույն մտքերն արտահայտում է ավելի հայրենասիրական շնչով. «Մեր խնդիրը կայանում է վրացական հասարակության մեջ Վրաստանի բոլոր քաղաքացիներին ամբողջովին ընտեգրելու մեջ` անկախ իրենց կրոնական և էթնիկ պատկանելությունից: Օտարացման համախտանիշը հաղթահարելու և ինտեգրվելու համար այս մարդիկ պետք է հնարավորություն ունենան սովորել պետական լեզուն: Պետք է նրանց քարոզել վրացական մշակույթը, վրացական կրթությունը: Եթե մենք ցանկանում ենք խաղաղ ապրել մի պետության մեջ, դա նշանակում է, որ մենք բոլորս պետք է հավասարապես ինտեգրված լինենք այս պետության մեջ, ինչը գործնականում անհնար է, երբ դու պարզապես չես տիրապետում պետական լեզվին: Իշխանության գալուց հետո մեր գործունեության ուղղություններից մեկը կլինի հենց այս հիմնախնդրի լուծումը» (վրացի կուսակցական գործիչների վերաբերյալ հարցազրույցները բերված են Յուսուպ Բիցաձեի վերոնշյալ հոդվածից):



Այսպիսով` վրացական քաղաքական կուսակցությունների ներկայացուցիչների հայտարարություններից պարզորոշ ուրվագծվում է ապագայի այն ուրվապատկերը, որի մեջ վաղ թե ուշ հայտնվելու են Վրաստանի էթնիկ փոքրամասնությունները: Այդ ապագան են խոստանում վերջիններիս` Վրաստանի թե իշխող, թե ընդդիմադիր ուժերը: Իսկ վրացական միջավայրում այդ ապագան ձուլումն է: «Ինտեգրում», «եվրոպական կոնվենցիա» հասկացությունները դրանք եվրոպական կամ վրացական բլեֆ (հերյուրանք, փչոց) են: Դա վկայում են նաև եվրոպական քաղաքագիտական բառարանները, երբ տալիս են «ինտեգրում» բառի բացատրությունը` «սերտաճում»: Դա են վկայում վկայում վրաց իշխանական և ընդդիմադիր գործիչների վերոնշյալ միանման հայտարարությունները` «Պետք է նրանց քարոզել վրացական մշակույթը, վրացական կրթությունը»: Դա է վկայում, վերջապես, պատմությունը, որը պարզորոշ տալիս է վրաց ժողովրդի էվոլյուցիոն ընթացքը. վրաց ժողովուրդը աճում և բազմանում է ոչ թե բնական, այլ այլազգիներին իր մեջ ձուլելու կամ, ինչպես մոդայիկ է ասելը, «ինտեգրելու» ճանապարհով: Սա մի պարզ աքսիոմա է: Եվ այն ազգությունները, որոնք հավատում են վրացական և տարբեր այլ շրջանակների հորդորներին և ձգտում ինտեգրվել վրացական միջավայրին, վերջիններս պարզապես դառնում են վրաց ազգի ձևավորման և բազմացման մասնակիցը միայն, ուրիշ` ոչինչ:



Վրաստանի Խորհրդարանը վավերացրել է Եվրոպայի Խորհրդի Ազգային փոքրամասնությունների իրավունքների վերաբերյալ Շրջանակային կոնվենցիան, ստեղծել` Վերաինտեգրման հարցերով նախարարություն, Վրաստանի օմբուդսմենին կից գործող Ազգային փոքրամասնությունների հարցերով խորհուրդ, որոնցից առաջինը փաստացի չի գործում Վրաստանում, մյուսները հանդես են գալիս նույն ինտեգրացիայի «քարոզներով»: Վրաստանի Խորհրդարանը մինչ այժմ, անգամ գոնե ձևական, չի վավերացրել Ազգային փոքրամասնությունների Լեզուների դաշնագիրը:



Այստեղից եզրակացությունը. էթնիկ փոքրամասնությունները իրենց ապագայի կերտման մեջ հույս չպետք է կապեն նաև Վրաստանի հետ:



Իսկ ընդհանուր եզրակացությունը հետևյալն է. Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանը ապագա ունի միայն ինքնակազմակերպվելու, ամբողջանալու և այդ ամբողջության մեջ որպես մեկ սուբյեկտ հանդես գալու դեպքում:

[Хачатур]

ЗАЯВЛЕНИЕ
(НАРОДНО-ПАТРИОТИЧЕСКОГО ФРОНТА)

Уважаемые товарищи, соотечественники, братья, друзья и все прогрессивные
слои общества нашей родины, многоэтнической Грузии!
Сегодняшний фашистский - националистический и диктаторский режим Грузии, пришедший к власти в 2003 году, после так называемой «Революции Роз» якобы для того чтобы освободить народы Грузии от многолетней тирании, Шеварнадзевской диктатуры, бюрократии, коррупции, взяточничества и произвола правоохранительных органов и спец. служб уже давно исчерпал себя. Первый удар был нанесен именно по клану Шеварднадзе, у которых якобы был конфискован весь бизнес. Потом в тюрьмах оказались все те бизнесмены, политики и интеллигенты которые мыслили иначе, а не так как они – «розовые революционеры ». Эти (патриоты) - роза - революционеры в прошлом категорический выступая против монополизации бизнеса, а сегодня прибрали к рукам 95 процентов импорта и экспорта страны. Далее закручивая гайки своей «розовой революции», они избавились и де-факто разгромили Аджарскую Автономию, изгнав Аслана Абашидзе из дома. Тем самым, взяв под свой «революционный» контроль все и всех в Аджарии.
Параллельно со всеми этими наступлениями на всех фронтах, они проводили и кадровую политику в отношении не титульных, не грузинских народов Грузии. В место того чтобы дать время для изучения грузинского языка, отныне специалисты незнающие государственного грузинского языка должны были освободить свои рабочие места для других кто знал судьи, врачи, прокуроры, адвокаты, учителя, тем самым доказав нам и всему прогрессивному миру что это не Единое национальное движение, а Единое националистическое движение!
Сотни, а может быть и тысячи арестованных по сфабрикованным и подтасованным делам, не говоря уже о тех политзаключенных, которым в тюрьмах и подвалах КГБ заткнули рты. Запрещая свободно размышлять, писать и говорить правду.
Проводя политику Апартеида, сегодняшний режим сам отталкивает своих сограждан, прогрессивные слои грузин и негрузинскую часть общества, да и не только их. Запрещая заниматься политикой, бизнесом, общественной деятельностью, он - режим сам заставляет молодежь искать покровительство у радикальных сил, которые требуют радикальных перемен.
Исходя из всего вышесказанного и видя этот государственный террор своими глазами, Мы – Народно Патриотический Фронт обращаемся к многонациональному народу Абхазии, Аджарии, Южной Осетии, Джавахк-Самцхе, Квемо-Картли и всей Грузии.
До того как народы Грузии все вместе не встанут на всеобщее восстание и не сметут этот антинародный, диктаторский, националистический и фашистский режим, создав коалиционное, прогрессивное и федеративное правительство, реинтеграция Абхазии и Южной Осетии в состав Грузии не целесообразно и не возможно. Так как, видя то, что происходит в Грузии с армянами, азербайджанцами, осетинами, греками, русскими, прогрессивными грузинами, да и вообще с противниками этого режима, переубедить наших абхазских и югоосетинских братьев вернутся в состав такой Грузии невозможно.

Да, Здравствует всеобщее восстание!
Да, Здравствует народная Революция!
Да, Здравствует Единая, Федеративная Грузия!

[Хачатур]

ЗАЯВЛЕНИЕ
В связи предстоящими митингами, манифестациями и иными акциями протеста которые намереваются провести грузинские оппозиционные силы, джавахкская диаспора призывает армян региона Самцхе-Джавахк-Цалка и Грузии в целом не участвовать ни в каких плебисцитах, референдумах, акциях и иных мероприятиях, проводимых как действующим руководством так и оппозиционными силами Грузии. Иначе говоря, мы призываем всех армян Грузии проявить абсолютное бездействие и полную безразличность в предполагаемо-намеченных политических баталиях и тем самим выразить своё консолидированное возмущение по всё более укореняющему ущемлению прав нацменьшинств, бесстыдному присваиванию религиозных святынь и открыто проводимым по национальному признаку репрессиям в регионе Самцхе-Джавахк-Цалка.
Мы заявляем, что нельзя говорить о земле как о территории и игнорировать тот факт, что на ней живут обыкновенные люди.
Мы заявляем, что и джавахкские армяне имеют такие же неотъемлемые данные Богом и Конституцией права на достойную жизнь, как и все остальные граждане, проживающие в Грузии.
Однако, не считаясь с указанными реалиями, нынешнее руководство Грузии чем дальше тем всё более нагло проявляет своё отношение к армянам Самцхе-Джавахка-Цалка как не к своим гражданам.
Мы вынуждены напомнить и заявить властьимущим Грузии, что государство – это всего лишь форма самоорганизации людей для защиты их гражданских прав, а как только оно перестаёт выполнять свои функции, оно или вовсе исчезает или распадается на составные части. Вся история человечества состоит из множества подобных фактов и грузинскому руководству, как никому другому, об этом очень хорошо известно.
В заключение, джавахкская диаспора заявляет всему прогрессивному человечеству:
Каждый истинный армянин, проживающий в Грузии, желает исключительно одного – жить в мире со всеми своими соседями. Единственное, чего он требует – это чтобы не посягали на его жизнь, честь, имущество и труд. Как и весь цивилизованный мир, каждый армянин проживающий в Грузии хочет мирно пользоваться плодами своей деятельности и естественными преимуществами, составляющими неотъемлемое достояние грузинского народа, среди которых он проживает. Наравне с этими законными желаниями, армяне Грузии желают ещё сохранить свою национальную самобытность, свой язык и литературу!
Джавахкская диаспора
Москва, 2009 г.

[Хачатур]

ЗАЯВЛЕНИЕ
В связи предстоящими митингами, манифестациями и иными акциями протеста которые намереваются провести грузинские оппозиционные силы, джавахкская диаспора призывает армян региона Самцхе-Джавахк-Цалка и Грузии в целом не участвовать ни в каких плебисцитах, референдумах, акциях и иных мероприятиях, проводимых как действующим руководством так и оппозиционными силами Грузии. Иначе говоря, мы призываем всех армян Грузии проявить абсолютное бездействие и полную безразличность в предполагаемо-намеченных политических баталиях и тем самим выразить своё консолидированное возмущение по всё более укореняющему ущемлению прав нацменьшинств, бесстыдному присваиванию религиозных святынь и открыто проводимым по национальному признаку репрессиям в регионе Самцхе-Джавахк-Цалка.
Мы заявляем, что нельзя говорить о земле как о территории и игнорировать тот факт, что на ней живут обыкновенные люди.
Мы заявляем, что и джавахкские армяне имеют такие же неотъемлемые данные Богом и Конституцией права на достойную жизнь, как и все остальные граждане, проживающие в Грузии.
Однако, не считаясь с указанными реалиями, нынешнее руководство Грузии чем дальше тем всё более нагло проявляет своё отношение к армянам Самцхе-Джавахка-Цалка как не к своим гражданам.
Мы вынуждены напомнить и заявить властьимущим Грузии, что государство – это всего лишь форма самоорганизации людей для защиты их гражданских прав, а как только оно перестаёт выполнять свои функции, оно или вовсе исчезает или распадается на составные части. Вся история человечества состоит из множества подобных фактов и грузинскому руководству, как никому другому, об этом очень хорошо известно.
В заключение, джавахкская диаспора заявляет всему прогрессивному человечеству:
Каждый истинный армянин, проживающий в Грузии, желает исключительно одного – жить в мире со всеми своими соседями. Единственное, чего он требует – это чтобы не посягали на его жизнь, честь, имущество и труд. Как и весь цивилизованный мир, каждый армянин проживающий в Грузии хочет мирно пользоваться плодами своей деятельности и естественными преимуществами, составляющими неотъемлемое достояние грузинского народа, среди которых он проживает. Наравне с этими законными желаниями, армяне Грузии желают ещё сохранить свою национальную самобытность, свой язык и литературу!
Джавахкская диаспора
Москва, 2009 г.

Молодцы! Уже напечатали.
http://bagin.info/default.asp?Lang=_Ru&NewsID=2566&SectionID=0&Date=03/14/2009&PagePosition=1

[Хачатур]

Молодцы! Уже напечатали.
http://bagin.info/default.asp?Lang=_Ru&NewsID=2566&SectionID=0&Date=03/14/2009&PagePosition=1

Наше совместное заявление сегодня опубликовала газета "ԱԶԳ" ("АЗГ").
Правда она опубликовала с сокращениями (т.е. не полный текст).
Несмотря на это, мы благодарны редакции газеты "АЗГ" за сотрудничество.


ГРУЗИЯ ПРИСВАИВАЕТ РЕЛИГИОЗНЫЕ СВЯТЫНИ НАЦМЕНЬШИНСТВ.

Диаспора Джавахка призывает не принимать участия в акциях грузинских властей и оппозиции.



Ссылка: http://www.azg.am/RU/2009033103

[Хачатур]

КОГДА-ТО В ГРУЗИИ СУЩЕСТВОВАЛА ГРЕЧЕСКАЯ ОБЩИНА, СЕГОДНЯ ЕЕ НЕТ, ЕСТЬ АРМЯНСКАЯ ОБЩИНА, НЕ БУДЕТ...

Оценка депутата Госдумы РФ Семена Багдасарова не оптимистична.

Семен Багдасаров с декабря 2007-го года является депутатом Госдумы Российской Федерации, он член фракции «Справедливая Россия», полковник запаса. До этого С. Багдасаров занимал разные должности на уровне СНГ, а также в федеральных органах России. С. Багдасаров в конце 90-х гг. был также советником министра по вопросам федеративного устройства и межнациональных отношений, в настоящее время активно следит за вопросами национальных меньшинств на территории СНГ.

В ходе телефонной беседы с газетой «Азг» С. Багдасаров, обратившись к проблемам национальных меньшинств в Грузии, отметил: «Думаю, что в Грузии проводится политика этнической чистки попранием прав национальных меньшинств. На практике это касается всех тех нацменьшинств, которые проживают в государстве Грузия - азербайджанцев, армян, греков, которые в большей части выехали из Грузии; греков, русских духоборов, которые также в большей части уехали. Таким образом, проводится политика отчуждения и вытеснения нацменьшинств с мест их проживания».

Относительно того, насколько проблемы армян Джавахка могут восприниматься как порождающие конфликт, Багдасаров считает, что если людей постоянно притеснять, арестовывать активистов, предъявлять им ложные обвинения, якобы, имел место шпионаж в пользу каких-то стран, то, рано или поздно, ситуация может выйти из под контроля, и возникнет довольно серьезный конфликт.

По разным оценкам, в Джавахке уже имеются предпосылки, которые могут привести к конфликту. «Там сложилась взрывоопасная ситуация, и это - естественно, поскольку сравнительно маленькую общину постоянно притесняют, лидеров сажают в тюрьму, что является подстрекательством, и, спустя годы, это все равно приведет к столкновению», - считает С. Багдасаров.

Что касается того, каким может быть решение проблем нацменьшинств в Грузии, депутат Госдумы в этом вопросе является сторонником самоуправления. «Я считаю, что разрешение сложившейся ситуации - предоставить больше самостоятельности тем регионам, где проживают нацменьшинства - как азербайджанцам, так и армянам, а также предоставление реального самоуправления Аджарии. А то, как это должно произойти, это - в первую очередь внутреннее дело государства Грузия. Международная общественность должна обратить на это внимание, требуя, чтобы Грузия перестала вести в отношении нацменьшинств империалистическую политику попранием прав тех же нацменьшинств, дав им больше прав не только в культурных вопросах, но и управлении», - полагает считающийся специалистом в вопросах борьбы против терроризма Семен Багдасаров.

На вопрос о том, что во многих случаях, когда поднимаются проблемы, касающиеся армян Грузии, это воспринимается как подстрекательство с российской стороны, С. Багдасаров ответил: «Если завтра в Тбилиси будет плохая погода, то Саакашвили и его окружение скажут, что это дело рук русских. Это уже - мания преследования. Россия ко всему этому не имеет никакого отношения».

«Власти Грузии не хотят решать проблемы нацменьшинств. У этих людей такое же мышление, как во времена Гамсахурдии, но только еще хуже - более хитрое, скрывшееся под флагом Евросоюза. В действительности Грузия фашистская, она притесняет нацменьшинства», - таково мнение С. Багдасарова по вопросу - насколько вероятно решение проблем нацменьшинств нынешними властями Грузии. А что касается того, какие имеются реальные возможности для этого, Семен Багдасаров разъяснил ставшим уже плохим примером: «Когда-то в Грузии существовала греческая община, сегодня ее нет, есть армянская община, и ее не станет, то же касается и азербайджанцев».

На вопрос, занимается ли С. Багдасаров так серьезно вопросами нацменьшинств Грузии из-за своего армянского происхождения, он ответил: «Я - этнический армянин, но никогда не жил в Армении, родился в Средней Азии, живу в России. Я российский патриот и хочу, чтобы Россия была окружена нормальными соседями, где не попираются права национальных меньшинств. И вообще, я считаю, что такое государство, как Грузия должно быть федеральным, иначе имеющиеся там вопросы не решатся. Федеральная Грузия - мирная Грузия».


По публикации Агавни Арутюнян, Перевод К. И.

http://www.azg.am/RU/2009040403

[Хачатур]

«ԺԱՄԱՆԱԿԻՆ ՎՐԱՍՏԱՆՈՒՄ ԿԱՐ ՀՈՒՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱՅՆՔ, ՀԻՄԱ ՉԿԱ, ԿԱ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՀԱՄԱՅՆՔ, ՉԻ ԼԻՆԻ...»

Ա. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

ՌԴ Պետդումայի պատգամավոր Սեմյոն Բաղդասարովի գնահատականը լավատեսական չէ

http://i056.radikal.ru/0904/1a/bdbd3e43530f.jpg

Սեմյոն Բաղդասարովը 2007-ի դեկտեմբերից Ռուսաստանի Դաշնության Պետդումայի պատգամավոր է, «Արդար Ռուսաստան» խմբակցության անդամ, պահեստի գնդապետ: Մինչ այդ զբաղեցրել է տարբեր պաշտոններ ԱՊՀ մակարդակով, ինչպես նաեւ Ռուսաստանի դաշնային մարմիններում: Բաղդասարովը 90-ականների վերջին եղել է նաեւ դաշնության ու ազգությունների հարցերով նախարարի խորհրդական, ներկայումս էլ ակտիվորեն հետեւում է ԱՊՀ տարածքի ազգային փոքրամասնությունների խնդիրներին:
(...)

http://www.azg.am/AM/2009040405